Stomatolog Gdańsk  >  Baza wiedzy  >  Ostrzenie, piłowanie, barwienie, inkrustacja. Zęby prekolumbijskie
 
2011-05-06

Ostrzenie, piłowanie, barwienie, inkrustacja. Zęby prekolumbijskie

Ciało ludzkie od zawsze było poddawane różnorodnym modyfikacjom. Tatuowano skórę, przekłuwano ją i nacinano, aby umieścić w niej najróżniejsze przedmioty. Zabiegom „upiększającym” poddawane były również zęby. Zanim ludzie rozpoczęli praktykę leczenia zębów dokonywali innych praktyk - ostrzenia ich, piłowania, barwienia czy inkrustacji*.

 

GDZIE STOSOWANO INKRUSTACJĘ ZĘBÓW?

Praktyka opiłowywania zębów rozpowszechniona była wśród mieszkańców prekolumbijskiej*  Mezoameryki, terytorium obejmującego południową część Ameryki północnej, od Meksyku po Nikaraguę. Polegała ona na zmianie kształtu zęba w celach dekoracyjnych, ale miała także swoje znaczenie symboliczne oraz aspekty społeczne. Działalność ta powszechna była również w innych regionach świata – w południowej Ameryce, Afryce (z wyłączeniem Afryki północnej), Filipinach i Archipelagu Malajskim.

 

CZEMU SŁUŻYŁA INKRUSTACJA I ZMIANA KSZTAŁTU ZĘBÓW?

Celem tej praktyki było nadanie zębom takiego kształtu, aby przypominały one kły niektórych zwierząt. Nieznane są powody, dla których poddawano się takim zabiegom. Proces ten mógł być związany z wejściem młodych ludzi w dorosłe życie. Obok funkcji estetycznych miał również znaczenie praktyczne i religijne. Z jednej strony praktyka ta miała pokazywać symboliczny związek pomiędzy ludźmi a niektórymi gatunkami zwierząt. XVI i XVII wieczni kronikarze podkreślali natomiast, że była to praktyka symbolizująca zwierzęcość, agresję i okrucieństwo ludzi w trakcie wojen.

 

KSZTAŁTY ZĘBÓW - KLASYFIKACJA ROMERO 1986

Klasyfikacji praktyki opiłowywania zębów, powszechnie stosowanej w Meksyku, dokonał Romero* (1986). Rozpoznał on siedem grup:

  • 4 w zależności od formy ścierania
  • 3 ze względu na ścieranie i inkrustrację.

 zęby prekolumbijskie

Zdjęcie nr 1. Inkrustowane (zdobione kamieniami) zęby prekolumbijskie. Meksyk 2011.

 

kształty zębów

Zdjęcie nr 2. Różne kształty zębów prekolumbijskich znalezionych w Meksyku.

 

PREKOLUMBIJSKIE SPOSOBY OZDABIANIA ZĘBÓW

Ścieranie dokonywało się pośrednio poprzez ciągłe noszenie w jamie ustnej kamieni bazaltowych, skał wulkanicznych lub piaskowca drobnoziarnistego. Poza samą zmianą kształtu, zęby zdobiono za pomocą nacięć, rowków, a także poprzez doklejanie do nich kamieni półszlachetnych. Kamienie mocowano przy użyciu kleju wykonanego z żywicy lub innych naturalnych substancji. Okaleczano głównie siekacze, czasami kły, sporadycznie także przedtrzonowce, zarówno górnej jak i dolnej szczęki. Podczas dość bolesnych zabiegów stosowano naturalne środki znieczulające

 >> Część 2/2: Metody badania zębów prekolumbijskich

______________________________________________________________________

 Definicje:

  1. Inkrustacja to technika zdobienia, która polega na włączaniu w powierzchnię (zęba) drogocennych materiałów, np. kamieni szlachetnych. Praktyka inkrustacji najpopularniejsza była wśród kultur Ameryki Środkowej (głównie dzisiejsze obszary Meksyku, Gwatemali, Salwadoru i Hondurasu).
  2. Okres prekolumbijski obejmował najdawniejsze czasy aż do podboju Mezoameryki przez Hiszpanów w XVI wieku.
  3. Romero Javier, Catálogo de la Colección de dientes mutilados prehispánicos iv parte, Colección Fuentes, Instituto Nacional de Antropología e Historia, México, 1986.

 

 

Inne artykuły